ประวัติความเป็นมากรมป่าไม้ได้มีคำสั่งเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2538 ได้สำรวจพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ เพื่อกำหนดให้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า กำหนดให้สำรวจในท้องที่จังหวัดแพร่ คือ บริเวณที่ดินป่าแม่ก๋อน ป่าแม่สาย ป่าแม่เข็ก ป่าแม่จั๊วะ ป่าแม่มาน ป่าแม่จั๊วะฝั่งซ้าย ป่าแม่พวก ในท้องที่ตำบลช่อแฮ อำเภอเมืองแพร่ ตำบลบ้านเหล่า ตำบลหัวฝาย อำเภอสูงเม่น ตำบลแม่จั๊วะ ตำบลห้วยไร่ อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ และในท้องที่จังหวัดอุตรดิตถ์ คือ บริเวณที่ดินป่าลำน้ำน่านฝั่งขวา ป่าห้วยเกียงพาและป่าน้ำไคร้ ในท้องที่ตำบลน้ำหมัน อำเภอท่าปลา ตำบลด่านนาขาม อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ ให้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า พบว่าเป็นป่าธรรมชาติที่มีความอุดมสมบูรณ์มาก มีพรรณไม้นานาชนิดขึ้นอยู่ปะปนกัน มีความหลากหลายทางชีววิทยา ทั้งพืชและสัตว์เป็นแหล่งอาหาร และแหล่งหลบภัยของสัตว์ป่าได้อย่างเหมาะสม เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารที่สำคัญหลายสาย เหมาะสมที่จะรักษาไว้เป็นป่าไม้ถาวรของชาติ และไม่มีปัญหากับราษฎรในพื้นที่รวมเนื้อที่ประมาณ 146,875 ไร่ หรือประมาณ 235 ตารางกิโลเมตร และได้ประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลำน้ำน่านฝั่งขวา จังหวัดแพร่และอุตรดิตถ์ ตามพระราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๗ ตอนที่ ๙๒ ก เมื่อวันที่ ๑๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๓
วัตถุประสงค์การจัดตั้งเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า
1. เป็นบริเวณที่มีสัตว์ป่าชุกชุม และมีสัตว์ป่าชนิดที่หายากหรือกำลังจะสูญพันธุ์อาศัยอยู่
2. เป็นบริเวณแหล่งน้ำ แหล่งอาหาร และแหล่งหลบภัยของสัตว์ป่า
3. เป็นป่าที่ไม่อยู่ใกล้ชุมชน
4. เป็นป่าที่มีสภาพพื้นที่หลายลักษณะ อยู่ในพื้นที่เดียวกัน เช่น มีทั้งป่าดิบเขา ป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งร ัง และป่าหญ้าเป็นต้น
5. เป็นที่ดินที่มิได้อยู่ในกรรมสิทธ์ หรือสิทธิครอบครองตามประมวลกฏหมายที่ดินของบุคคลใดซึ่งมิใช่ทบวงการเมือง
6.ต้องตราเป็นพระราชกฤษฎีกาและให้มีแผนที่แสดงแนวเขตแห่งบริเวณที่กำหนดเพื่อจะได้ทราบแนวเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ครอบคลุมพื้นที่ดินบริเวณใดบ้าง
1. เป็นบริเวณที่มีสัตว์ป่าชุกชุม และมีสัตว์ป่าชนิดที่หายากหรือกำลังจะสูญพันธุ์อาศัยอยู่
2. เป็นบริเวณแหล่งน้ำ แหล่งอาหาร และแหล่งหลบภัยของสัตว์ป่า
3. เป็นป่าที่ไม่อยู่ใกล้ชุมชน
4. เป็นป่าที่มีสภาพพื้นที่หลายลักษณะ อยู่ในพื้นที่เดียวกัน เช่น มีทั้งป่าดิบเขา ป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งร ัง และป่าหญ้าเป็นต้น
5. เป็นที่ดินที่มิได้อยู่ในกรรมสิทธ์ หรือสิทธิครอบครองตามประมวลกฏหมายที่ดินของบุคคลใดซึ่งมิใช่ทบวงการเมือง
6.ต้องตราเป็นพระราชกฤษฎีกาและให้มีแผนที่แสดงแนวเขตแห่งบริเวณที่กำหนดเพื่อจะได้ทราบแนวเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ครอบคลุมพื้นที่ดินบริเวณใดบ้าง
ตั้งอยู่ในบริเวณที่ดินป่าแม่ก๋อนและป่าแม่สาย ป่าแม่เข็ก ป่าแม่จั๊วะและป่าแม่มาน ป่าแม่จั๊วะฝั่งซ้าย ป่าแม่พวก จังหวัดแพร่และป่าห้วยเกียงพาและป่าน้ำไคร้ ป่าลำน้ำน่านฝั่งขวา จังหวัดอุตรดิตถ์จุดที่ตั้งที่ทำการและพิกัด อยู่บริเวณป่าแม่เข็ก ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของเขาพญาพ่อริมอ่างเก็บน้ำแม่มาน ทิศเหนือ เลขที่ 133 หมู่ที่ 4 ตำบลหัวฝาย อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ พิกัด 92518 N 21725 E
ทิศเหนือ พระธาตุดอยเล็ง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
ทิศตะวันออก จดอุทยานแห่งชาติลำน้ำน่าน จังหวัดแพร่-อุตรดิตถ์
ทิศใต้ จดบ้านน้ำลี บ้านน้ำไคร้ อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์
ทิศตะวันตก จดเขาพลึง บ้านห้วยลากปืน อำเภอเด่นชัย จังหวัด แพร่
พื้นที่เป็นป่าสมบูรณ์ติดต่อกันเป็นผืนใหญ่ ตรงรอยต่อของจังหวัดแพร่กับจังหวัดอุตรดิตถ์ มีลักษณะเป็นภูเขาสูง และบางส่วนสูงชันตลอดทั่วพื้นที่ติดต่อกันเป็นเทือกเขายาว ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือสู่ตะวันตกเฉียงใต้มีแนวเขาสูง ตอนกลางของพื้นที่ตามทิศตะวันออกเฉียงเหนือไปตะวันตกเฉียงใต้มียอดเขาสูงสุดคือ เขาพญาฝ่อ มีระดับความสูง 1,447 เมตร พื้นที่เกือบทั้งหมดเป็นพื้นที่ลุ่มน้ำชั้น 1A และชั้น 2 มียอดเขาที่สำคัญคือ ดอยผาอื้อ เขาพญาฝ่อ ดอยห้วยน้ำออก ดอยน้ำเกิน ดอยผาลักไก่ เป็นต้น ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำลำธารของห้วยแม่สาย ห้วยเหมือง น้ำแม่มาน น้ำร่องแค น้ำร่องม้า ห้วยแม่จั๊วะ ห้วยแม่พวก ห้วยน้ำแรม ห้วยลากปืน และห้วยโปร่ง ห้วยน้ำริด ห้วยน้ำลี ซึ่งไหลผ่านอำเภอท่าปลาลงสู่เขื่อนสิริกิตติ์
พื้นที่อยู่ทางทิศเหนือของประเทศไทย มีแนวเทือกเขาสูงวางตัวทอดตามทิศตะวันออกเฉียงเหนือ กับทิศตะวันตกเฉียงใต้ทางตอนกลางของพื้นที่ ทำให้ได้รับลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดมาจากมหาสมุทรอินเดีย
- ในฤดูร้อนจึงมีอากาศร้อนจัดอุณหภูมิอยู่ในช่วง 20-37องศาเซลเซียส ข้อมูลจากสถานีตรวจอากาศจังหวัดแพร่
และร้อนจัดถึง 39.22 องศาเซลเซียส ในเดือนเมษายน ข้อมูลจากสถานีตรวจอากาศจังหวัดอุตรดิตถ์
- ในฤดูหนาวพบว่ามีอุณหภูมิเฉลี่ยประมานช่วง 12-16 องศาเซลเซียส ข้อมูลจากสถานีตรวจอากาศจังหวัด
แพร่ และ 17.35 องศาเซลเซียส จากข้อมูลจังหวัดตรวจอากาศอุตรดิตถ์
- ในฤดูฝนปริมาณน้ำฝนอยู่ในช่วงระหว่าง 1.2500-1.430 มิลลิเมตรต่อปี มีฝนตกมากที่สุดประมาณเดือนสิงหาคม
ถึงเดือนกันยายน และจากข้อมูลจากสถานีตรวจอากาศจังหวัดอุตรดิตถ์ พบว่ามีปริมาณน้ำฝนทั้งปีในปี 253
8 วัดได้ 1.664.8 มิลิเมตร มีน้ำฝนมากที่สุดในเดือนสิงหาคม วัดได้ 411.9 มิลิเมตร
แผนที่แสดงพิกัดหลักหมุดรอบแนวเขตฯ Download ข้อมูลพื้นฐาน แผนที่ 1: 50,000 พระราชกฤษฏีกาประกาศเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลำน้ำน่านฝั่งขวา
